تحلیل لثه در ارتودنسی؛ واقعیت یا شایعه؟

تحلیل لثه در ارتودنسی به معنای عقب‌نشینی لثه و نمایان شدن ریشه دندان‌هاست که معمولاً به دلیل بهداشت ضعیف اطراف براکت‌ها، فشار نامناسب دندانی، نازکی ژنتیکی لثه یا مسواک‌زدن خشن ایجاد می‌شود. علائمی مثل حساسیت به سرما و گرما، بلندتر دیده شدن دندان‌ها، مثلث‌های سیاه بین دندان‌ها و خونریزی لثه از هشدارهای مهم آن هستند. این عارضه برگشت‌پذیر نیست اما با تشخیص به‌موقع، اصلاح نیروهای ارتودنسی و رعایت دقیق بهداشت می‌توان جلوی پیشرفت آن را گرفت؛ در ادامه مقاله، علل، پیشگیری و روش‌های درمان را کامل‌تر بخوانید.

علت تحلیل لثه در ارتودنسی

۱. بهداشت ضعیف و پلاک: اصلی‌ترین عامل تحلیل لثه در دوره درمان ارتودنسی، بهداشت ضعیف و تجمع پلاک‌های میکروبی است. اگر میکروب‌ها در طول دوره درمان در اطراف براکت‌ها حضور داشته باشند، با ایجاد التهاب موجب تحلیل لثه می‌شوند.

۲. حرکت دندان به خارج از استخوان : گاهی حرکات دندانی به سمت خارج استخوان، باعث ایجاد تحلیل لثه می‌گردد که تحت عنوان (Dehiscence) یا پارگی لثه نامیده می‌شود و از جمله مواردی است که در حین درمان ارتودنسی پیش می‌آید.

۳. نازک بودن لثه: مسلماً نازک بودن بیش از حد لثه‌ها از عواملی است که می‌تواند حرکات دندانی را سخت‌تر کرده و گاهی باعث تحلیل لثه شود. ژنتیک و ارث از عواملی هستند که باعث لثه‌ی نازک و مستعد شدن بیمار به تحلیل لثه می‌گردند.

۴. مسواک زدن خشن: گاهی در دوران درمان ارتودنسی، بیماران خیلی سخت و خشن مسواک می‌زنند؛ به‌عبارت دیگر، به‌جای تمیز کردن دندان‌ها با مسواک، به لثه‌ها آسیب می‌زنند و آن‌ها را زخمی می‌کنند. در این موارد نیز تحلیل لثه شایع است

۵. التهاب کاذب: گاهی لثه اول ورم داشته (به خاطر جرم) و وقتی تمیز می‌شود و ورم می‌خوابد، بیمار فکر می‌کند لثه تحلیل رفته، در حالی که این سایز واقعی لثه بوده است.

علائم هشداردهنده تحلیل لثه 

• حساسیت دندان‌ها به سرما و گرما، آب یخ یا چای داغ که به علت تحلیل لثه و مشخص شدن ریشه‌های دندانی می‌باشد، از علائم هشداردهنده‌ی اولیه است.
• گاهی بین دندان‌ها مثلث‌های سیاه‌رنگی تشکیل می‌گردد که نشان‌دهنده تحلیل نواحی بین‌دندانی است و باید مورد توجه قرار گیرد.
• در موارد خیلی شدید که تحلیل لثه و استخوان دیده می‌شود، لقی‌های دندانی نیز مشاهده می‌شود که متخصص ارتودنسی حتماً باید به آن‌ها توجه کند.
• خونریزی هنگام مسواک زدن نیز می‌تواند نشان‌دهنده التهاب اولیه و یک نوع تحلیل لثه باشد

آیا تحلیل لثه ارتودنسی برگشت ‌پذیر است

خیر؛ لثه‌های آسیب‌دیده حتی با رعایت شدید بهداشت، به‌هیچ‌ وجه به حالت اول بازنمی‌گردند. به‌عبارت دیگر، لثه‌ها مثل مو نیستند که دوباره رشد کنند؛ ولی می‌توان با برطرف کردن عامل ایجاد تحلیل لثه، جلوی پیشرفت آن را گرفت و در موارد زیبایی، از عمل پیوند لثه نیز استفاده کرد.

اگر تحلیل لثه در زمان ارتودنسی رخ داد چه کنیم؟

گام اول: مراجعه فوری به متخصص ارتودنسی است تا شاید جهت و مقدار نیروهای واردشده را تغییر دهد. 

گام دوم: مسواک و روش آن باید اصلاح شود و حتماً اصول بهداشتی رعایت گردد استفاده از مسواک نرم یا Soft).

گام سوم: جرم‌گیری‌های حرفه‌ای در هر شش ماه در مطب متخصص ارتودنسی نیز می‌تواند عامل میکروبی را حذف کرده و شدت التهاب لثه و تحلیل را کاهش دهد

درمان نهایی (بعد از ارتودنسی): اگر بعد از پایان درمان ارتودنسی میزان تحلیل لثه زیاد باشد، می‌توان از انواع پیوندهای لثه‌ای استفاده کرد.

جلوگیری از تحلیل لثه در اثر ارتودنسی

اصلی‌ترین راه برای جلوگیری از تحلیل لثه، رعایت بهداشت است. انواع مسواک‌های مخصوص ارتودنسی، مسواک‌های بین‌دندانی و همچنین نخ‌های بین‌دندانی می‌توانند با حذف میکروب‌ها از تحلیل لثه جلوگیری کنند. چکاپ‌های منظم ماهیانه در مطب ارتودنسی نیز حتماً باید انجام شود. متخصص ارتودنسی وظیفه دارد تا نیروهای بسیار مداوم و ملایم و در جهت‌های مشخصی را به دندان‌ها وارد کند تا از آسیب به لثه‌ها جلوگیری نماید. در نهایت اینکه در هنگام آغاز درمان ارتودنسی، گاهی نازک بودن لثه باعث می‌شود تا مشاوره با یک متخصص لثه انجام شده و در صورت لزوم، پیوند لثه انجام گردد

در نهایت

 تحلیل لثه در ارتودنسی یک عارضه قابل پیشگیری و قابل‌کنترل است، نه یک پیامد اجتناب‌ناپذیر. اگر بهداشت دهان به‌درستی رعایت شود، نیروهای ارتودنسی به‌صورت اصولی و ملایم تنظیم شوند و معاینات منظم انجام گیرد، احتمال بروز یا پیشرفت آن به حداقل می‌رسد. نکته مهم این است که تحلیل لثه برگشت‌پذیر نیست؛ بنابراین مشاهده علائمی مثل حساسیت، خونریزی یا بلندتر دیده شدن دندان‌ها باید جدی گرفته شود تا با اقدام به‌موقع، از آسیب‌های بیشتر جلوگیری شود و در صورت نیاز، درمان‌های تکمیلی مانند پیوند لثه انجام گیرد.

سوالات متداول