تحلیل ریشه در ارتودنسی به معنای کوتاهشدن جزئی نوک ریشه دندانها در طول درمان است که در اغلب موارد خفیف، بدون درد و کاملاً طبیعی محسوب میشود. این اتفاق معمولاً به دلیل واکنش بیولوژیک بدن به نیروهای ملایم ارتودنسی رخ میدهد و بهندرت باعث لقی یا از دست رفتن دندان میشود. در ادامه این مقاله، به دلایل، عوامل خطر، روشهای پیشگیری و نحوه کنترل تحلیل ریشه در طول درمان ارتودنسی بهطور کامل میپردازیم.
صحت محتوا مورد تایید است
با توجه به اهمیت محتوای حوزه سلامت، شایان ذکر است که این محتوا توسط دکتر کامران دوامی نوشته شده است و هیچ گونه دخل و تصرفی در آن نشده است.
علت تحلیل ریشه دندان در ارتودنسی
1- عوامل بیولوژیک: در دوران ارتودنسی، حرکات دندانی معمولاً توسط نیروهای بسیار مداوم و ملایمی ایجاد میگردد که باعث تحریک تحلیل استخوان و در نتیجه جابهجایی دندانها میگردد. گاهی بدن انسان به اشتباه ممکن است بخش کوچکی از ریشهی دندان را نیز تحلیل برده و به این ترتیب باعث تحلیل ریشهی دندانی شود.
2- ژنتیک: مهمترین عامل است. گاهی بعضی از افراد برای ایجاد چنین مسئلهای مستعد هستند؛ به عبارت دیگر، میتوانند دچار تحلیل ریشهی شدیدتری نسبت به افراد عادی گردند.
3- فشار زیاد و طول درمان: گاهی مواقع حرکات دندانی نیز بیشتر است و ممکن است میزان جابهجایی طولانیتری رخ دهد.
4- سابقه ضربه و بیماری: دندانهایی که در دوران کودکی دچار سانحه شده و ضربه خوردهاند، معمولاً بسیار مستعد تحلیل ریشه هستند. وجود سابقهی ضربه یا تروما به دندانها، قبل از آغاز درمان ارتودنسی حتماً باید مورد توجه قرار گیرد.
علائم تحلیل ریشه دندان در ارتودنسی چیست؟
اساسیترین نکتهای که در مورد تحلیل ریشه وجود دارد این است که این مسئله کاملاً بدون علامت است. هیچگونه دردی ندارد و حتی لقی دندان نیز ایجاد نمیکند؛ چرا که تحلیل ریشه در دوران ارتودنسی بسیار جزئی است و معمولاً در رادیوگرافیهای دورهای که تهیه میشود، بهندرت قابل تشخیص است
در موارد بسیار معدودی، وقتی درمان ارتودنسی بسیار طولانی باشد و یا حرکات دندانی نیازمند جابهجاییهای وسیعی در طول استخوان باشد، گاهی تحلیل ریشهی شدیدتری رخ میدهد. در اینگونه موارد، امکان لق شدن جزئی دندانها وجود دارد که تأکید میکنم به هیچ وجه آسیبزا نبوده و منجر به از دست رفتن دندان نمیشود؛ همچنین پس از پایان درمان ارتودنسی، لقی دندانها به راحتی بهبود مییابد.
ارتودنسی ثابت یا متحرک؟ کدام کمتر تحلیل ریشه دارد؟
روشهای ارتودنسی نامرئی که بهوسیلهی پلاکهای متعددی انجام میگردد، بهعلت اینکه نیروهای کنترلشدهتری را ایجاد میکنند، تحلیل ریشهی کمتری را بههمراه خواهند داشت. این در حالی است که براکتهای ثابت فلزی که نیروهای مداوم و ملایم بیشتری بر دندانها وارد میکنند، گاهی باعث ایجاد تحلیل شدیدتری میگردند.
خطرات تحلیل ریشه دندان در ارتودنسی
اطمینان باید داشت که در دوران ارتودنسی، تقریباً تمامی تحلیل ریشهها به هیچ وجه خطرناک نیست و در حد خفیف یا متوسط است؛ به گونهای که طول دندان کمی کوتاهتر میشود، اما به هیچ وجه باعث آسیب درازمدت یا از دست رفتن دندان نمیگردد. تنها در افراد معدودی ممکن است تحلیل ریشهی شدیدی رخ دهد که بیشتر به دلایل ژنتیکی است و گاهی [در موارد بسیار نادر] ممکن است باعث از دست رفتن دندان گردد.
درمان تحلیل ریشه در ارتودنسی
- توقف موقتی درمان: ممکن است متخصص بهوسیلهی رادیوگرافیهای مختلفی که تهیه میکند، متوجه تحلیلهای ریشه شود. چنانچه این تحلیلها جزئی و کوچک باشند، معمولاً درمان را دچار اختلال نمیکنند. اما اگر میزان تحلیل شدید باشد (که معمولاً منشأ ژنتیکی دارد)، ممکن است متخصص تصمیم بگیرد دورهی درمان را به مدت 3-4 ماه متوقف کند. به این ترتیب به بدن فرصت داده میشود تا بازسازیهای لازم را بر روی دندانهای آسیبدیده انجام دهد.
- کاهش نیروهای وارد به دندان: کاهش نیروهایی که به دندانها وارد میگردد نیز از روشهایی است که در برخورد با موارد تحلیل ریشه انجام میشود.
- تغییر طرح درمان: ممکن است متخصص ارتودنسی طرح درمان را تغییر داده و از نیروهای ملایمتری استفاده کند یا طول دورهی درمان را کوتاهتر کند تا احتمال آسیب به دندان به حداقل و صفر برسد.
جلوگیری از تحلیل ریشه ارتودنسی
با مراجعه مرتب به مطب متخصص ارتودنسی و همچنین انجام رادیوگرافیهای دورهای (تقریباً هر شش ماه یکبار) و نیز رعایت بهداشت دهان و پرهیز از خوردن غذاهای سفت که باعث کنده شدن براکتها و طولانی شدن دورهی درمان میگردد، میتواند به متخصص ارتودنسی برای جلوگیری از ایجاد تحلیل ریشه کمک کند.
از سوی دیگر، اگر سابقهی ضربه یا تروما به دندانها وجود دارد، حتماً باید به متخصص بیان شود تا نیروهای ملایمتری به دندانهای آسیبدیده وارد گردد تا از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری شود.
در نهایت
تحلیل ریشه در ارتودنسی در اغلب موارد خفیف، بدون علامت و کاملاً قابلکنترل است و بهندرت مشکلی جدی برای دندانها ایجاد میکند. با انتخاب طرح درمان اصولی، اعمال نیروهای ملایم، بررسیهای رادیوگرافی منظم و همکاری دقیق بیمار، میتوان احتمال بروز موارد شدید را به حداقل رساند. بنابراین اگر درمان شما تحت نظر متخصص و با پیگیری منظم انجام شود، میتوانید با اطمینان خاطر مسیر اصلاح لبخند خود را ادامه دهید.
سوالات متداول
آیا تحلیل ریشه باعث سیاه شدن دندان میگردد؟
به هیچ وجه؛ سیاه شدن دندان معمولاً به علت وجود مشکلات و درگیری اعصاب دندان است و تحلیل نوک ریشه هیچگاه باعث تغییر رنگ تاج دندان نمیشود.
اگر ریشهی دندان تحلیل رفت و کمی کوتاه شد، آیا دندان کشیدنی است و باید ایمپلنتهای جدید به جای آن قرار بگیرد؟
خیر، معمولاً دندانی که دچار تحلیل ریشه شده است، به هیچوجه از دست نمیرود و تا آخر عمر بهخوبی در دهان محکم باقی میماند.