کش ارتودنسی چیست؟ انواع، کاربردها، نحوه استفاده و مدت زمان درمان

کش ارتودنسی یا همان الاستیک، قطعات کوچک و انعطاف‌ پذیری هستند که در کنار بریس‌ها و سیم ارتودنسی برای ایجاد نیروهای ملایم و مداوم روی دندان‌ها و فک استفاده می‌شوند. این کش‌ ها با قرار گرفتن بین براکت‌ های فک بالا و پایین، باعث تغییر جهت حرکت دندان‌ها، اصلاح موقعیت آن‌ها و بهبود نظم و هماهنگی دندان‌ها می‌ شوند. در ادامه با انواع کش ارتودنسی، کاربردها، نحوه استفاده و نکات مهم آن بیشتر آشنا می‌ شوید.

کش ارتودنسی چه زمانی استفاده میشود؟

در بعضی از درمان‌ های ارتودنسی، لازم است دندان‌ ها یا فک‌ ها در جهت مشخصی حرکت کنند. در این شرایط، فقط براکت و سیم ارتودنسی ممکن است برای ایجاد نیروی مورد نیاز کافی نباشد؛ به همین دلیل از کش‌های ارتودنسی استفاده می‌شود تا حرکت دندان‌ها بهتر و دقیق‌ تر انجام شود. استفاده از کش ارتودنسی می‌ تواند در مراحل مختلف درمان انجام شود:

1. مرحله ابتدایی درمان: در شروع درمان، گاهی کش‌ها برای ایجاد شرایط مناسب و آماده‌ سازی فضای لازم برای حرکت دندان‌ ها استفاده می‌ شوند.
2. مرحله میانی درمان: در این مرحله، کش‌ها نقش مهم‌ تری در اصلاح موقعیت دندان‌ ها و هماهنگ کردن ارتباط بین فک‌ ها دارند.
3. مرحله پایانی درمان: در پایان درمان، ممکن است از کش‌ها برای تنظیم دقیق‌ تر جایگاه دندان‌ ها و بهتر شدن عملکرد بایت (نحوه قرار گرفتن دندان‌ ها روی هم) استفاده شود.

بیشتر بخوانید: مرحله بعد از کش ارتودنسی چیست؟ راهنمای جامع

زمان تعویض کش ارتودنسی

کش‌ ارتودنسی برای اینکه بتوانند نیروی مناسب و مداوم به دندان‌ ها وارد کنند، باید در زمان مناسب تعویض شوند. با گذشت زمان، خاصیت کشسانی کش‌ها کاهش پیدا می‌کند و ممکن است عملکرد آن‌ها مثل قبل نباشد.

1- تعویض روزانه: بیشتر کش‌های ارتودنسی نیاز دارند روزانه تعویض شوند. بهتر است بعد از غذا خوردن یا مسواک زدن، در صورت نیاز کش جدید جایگزین شود.

2- در صورت شل شدن یا پاره شدن کش: اگر کش ارتودنسی خاصیت کشسانی خود را از دست داد، شل شد یا از جای خود خارج شد، بهتر است آن را سریع‌ تر تعویض کنید تا روند درمان دچار اختلال نشود.

3- طبق دستور متخصص ارتودنسی: مهم‌ترین نکته این است که برنامه‌ای که متخصص ارتودنسی برای استفاده و تعویض کش‌ها مشخص کرده است را رعایت کنید؛ زیرا زمان استفاده از کش برای هر بیمار می‌تواند متفاوت باشد.

مدت زمان استفاده از کش ارتودنسی

مدت زمان برای هر فرد متفاوت است؛ زیرا مدت زمان استفاده از کش به عواملی مانند نوع مشکل دندانی، شدت ناهنجاری، روند درمان و تشخیص متخصص ارتودنسی بستگی دارد. استفاده بیشتر از کش یا گذاشتن تعداد بیشتری کش، باعث کوتاه‌تر شدن زمان درمان نمی‌شود. وارد کردن نیروی بیشتر از مقدار تجویز شده حتی می‌تواند باعث ایجاد فشار نامناسب روی دندان‌ها شود.

نحوه انداختن کش ارتودنسی

1. شستن دست‌ها: قبل از گذاشتن یا تعویض کش‌ها، دست‌های خود را به خوبی بشویید تا از انتقال آلودگی و میکروب به داخل دهان جلوگیری شود.
2. استفاده از آینه: برای اینکه کش را دقیقاً روی قلاب‌ها و براکت‌های مشخص قرار دهید، بهتر است از آینه کمک بگیرید تا محل اتصال را بهتر ببینید.
3. استفاده از ابزار مخصوص در صورت نیاز: بعضی افراد برای راحت‌تر قرار دادن کش‌ها می‌توانند از قلاب مخصوص کش ارتودنسی استفاده کنند. این ابزار به خصوص در روزهای اول درمان می‌تواند کار را آسان‌تر کند.
4. قرار دادن کش طبق دستور متخصص: هر الگوی قرارگیری کش، هدف مشخصی دارد و نیروی متفاوتی به دندان‌ها وارد می‌کند. بنابراین کش‌ها را دقیقاً طبق روشی که متخصص ارتودنسی آموزش داده است استفاده کنید.
5. دقت در جایگیری کش: مطمئن شوید کش به درستی روی قلاب‌ها قرار گرفته و باعث فشار یا ناراحتی غیرطبیعی روی لثه‌ها و دندان‌ها نمی‌شود.

بیشتر بخوانید: نحوه انداختن کش ارتودنسی؛ با این آموزش خودت کشت رو بنداز

انواع کش ارتودنسی

به طور کلی کش‌ های ارتودنسی بر اساس چند معیار دسته‌ بندی می‌ شوند:

1. نوع کاربرد
2. نحوه اتصال به براکت‌ ها
3. میزان قدرت و نیروی کشش

انواع کش ارتودنسی بر اساس کاربرد

1- کش ارتودنسی کلاس یک : کش‌ های کلاس یک بیشتر برای اصلاح فاصله‌ های بین دندان‌ها و مرتب کردن جزئی دندان‌ها استفاده می‌شوند.

2- کش ارتودنسی کلاس دو: برای اصلاح مشکلاتی استفاده می‌شود که در آن فک بالا جلوتر از فک پایین قرار دارد (اوربایت).

3- کش ارتودنسی کلاس سه: برای شرایطی کاربرد دارد که فک پایین جلوتر از فک بالا قرار گرفته است (اندربایت).

4- کش عمودی ارتودنسی: برای اصلاح مشکلاتی استفاده می‌شود که در آن تماس عمودی بین دندان‌های بالا و پایین مناسب نیست.

5-کش کراس ارتودنسی: اصلاح دندان‌هایی که به شکل متقاطع روی هم قرار گرفته‌اند (مانند کراس بایت) استفاده می‌ شود.

6- کش لیگاچور ارتودنسی (کش های رنگی): حلقه‌های کوچک و ظریفی هستند که برای ثابت نگه داشتن سیم ارتودنسی روی براکت‌ ها استفاده می‌شوند. این کش‌ها معمولاً نقش مستقیم در حرکت دادن دندان‌ها ندارند، اما بخش مهمی از سیستم ارتودنسی هستند و کمک می‌کنند سیم ارتودنسی در جای درست خود باقی بماند.

انواع کش ارتودنسی بر اساس نوع اتصال

کش‌های ارتودنسی از نظر نحوه قرارگیری روی براکت‌ها نیز انواع مختلفی دارند:

1- کش مثلثی ارتودنسی :در این مدل، کش به سه نقطه متصل می‌شود و حالت مثلثی ایجاد می‌کند. این نوع اتصال باعث ایجاد نیرو در چند جهت مختلف می‌شود و برای اصلاح برخی نامرتبی‌ها و تنظیم بهتر تماس دندان‌ها کاربرد دارد.

2- کش جعبه‌ ای ارتودنسی: کش جعبه‌ ای شکلی شبیه مربع یا مستطیل ایجاد می‌کند و برای وارد کردن نیروی متعادل در چند جهت استفاده می‌شود.

انواع کش ارتودنسی بر اساس قدرت کشش

قدرت کش‌های ارتودنسی با توجه به ضخامت و مقاومت آن‌ها متفاوت است. کش‌هایی که ضخامت بیشتری دارند، نیروی بیشتری ایجاد می‌کنند و برای جابه‌جایی‌های بیشتر مناسب هستند، در حالی که کش‌های ظریف‌ تر برای حرکات دقیق‌ تر دندان‌ها استفاده می‌ شوند.

1- سایز و اندازه کش ارتودنسی: کش‌های ارتودنسی در اندازه‌های مختلف تولید می‌شوند. اندازه کش روی میزان نیرویی که به دندان‌ها وارد می‌شود تاثیر دارد.

2- جنس کش‌های ارتودنسی: کش‌ های ارتودنسی معمولاً از مواد الاستیک ساخته می‌ شوند که قابلیت کشسانی دارند. برخی از کش‌ها با مواد مخصوص تولید می‌شوند تا احتمال حساسیت را کاهش دهند و استفاده از آن‌ها برای بیماران راحت‌تر باشد.

مزایای استفاده از کش ارتودنسی

• اصلاح دندان و فک: کمک به حرکت صحیح دندان‌ها و بهتر شدن جویدن و زیبایی لبخند.
• تنوع و انعطاف بالا: انتخاب کش مناسب با توجه به نیاز درمان هر بیمار.
• کمک به روند درمان: استفاده منظم از کش‌ها می‌تواند حرکت دندان‌ها را بهتر و درمان را موثرتر کند.
• هزینه مناسب: کش‌های ارتودنسی نسبت به بسیاری از اجزای درمان، هزینه کمتری دارند.

معایب استفاده از کش ارتودنسی

گاهاً نیروهایی باعث درد و ناراحتی شده و یا زخم‌ هایی را در دهان ایجاد می‌کند.واکنش آلژیک به الاستیک یا کش نیز از موارد شایعی است که ممکن است باعث ناراحتی بیمار شود.

کش‌ها در دهان پاره می‌شوند و لازم است سریعاً عوض گردند .بزرگترین مشکلی که حین استفاده از کش‌های ارتودنسی ایجاد می‌شود عدم همکاری کودکان است چرا که آنها را در طول دوره درمان به خوبی و مرتبی استفاده نکرده و این می‌تواند روند درمان را مختل کند.

قیمت کش ارتودنسی

هزینه کش ارتودنسی (هر مدل) از بیمار گرفته نمیشود وجزء هزینه های ارتودنسی دندان است که در ابتدا توسط متخصص ارتودنسی در اصفهان معین میشود.

نکات مهم در نگهداری از کش ارتودنسی

این کش ها فقط در طول دوره مشخصی قابلیت وارد کردن نیروها را دارند لذا باید در سر جلسات مشخصی که متخصص ارتودنسی توصیه می‌ کند عوض شود گاهاً لازم است این کش ها هر شب بعد از شام و بعد از زدن به وسیله بیمار جابجا شده و از کش جدید استفاده شود. گاهی نیز متخصص ارتودنسی در هر جلسه درمانی آنها را جابجا می‌کند توجه به توصیه‌های پزشک درمانگر برای رسیدن به بهترین نتیجه بسیار لازم است.

در نهایت

کش ارتودنسی یکی از مهم‌ ترین ابزارهای کمکی در درمان ارتودنسی است که نقش مؤثری در اصلاح موقعیت دندان‌ها، هماهنگی فک‌ها و رسیدن به یک بایت استاندارد دارد. با اینکه ظاهر ساده‌ای دارد، اما تأثیر آن بر موفقیت درمان بسیار زیاد است و استفاده صحیح و منظم از آن می‌تواند روند درمان را سریع‌ تر و نتایج را دقیق‌تر کند. نکته مهم این است که کش‌ها باید دقیقاً طبق دستور متخصص ارتودنسی استفاده و در زمان مناسب تعویض شوند؛ زیرا حتی چند ساعت استفاده نکردن مداوم از آن‌ها می‌ تواند حرکت دندان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

سوالات متداول