کج بودن دندان کودک؛ علل، پیشگیری و روش‌های درمان

کج بودن دندان کودک در سنین ۶ تا ۱۲ سالگی معمولاً به دلیل رویش دندان‌های دائمی به‌جای دندان‌های شیری دیده می‌شود و در بیشتر موارد موقتی است. اگر شدت بی‌نظمی زیاد نباشد جای نگرانی نیست، اما عادت‌هایی مانند مکیدن انگشت، تنفس دهانی یا از دست رفتن زودهنگام دندان شیری می‌توانند مشکل را تشدید کنند. برای آشنایی با علل اصلی، راه‌های پیشگیری و روش‌های درمان تخصصی دکتر ارتودنسی کودکان اصفهان ادامه مقاله را بخوانید.

علت کج درآمدن دندان دائمی کودکان

با آگاهی و مراقبت به موقع از عوامل زیر، می‌توان از بروز مشکلات دندانی و ناهنجاری‌های فکی در کودکان جلوگیری کرد و رشد دندان‌ها و فک‌ها را در مسیر صحیح هدایت کرد.

1. طبیعی است: کجی دندان در سنین کودکی امری طبیعی است و نباید از آن نگرانی داشت. در دوران رشد، به‌خصوص در سنین 6 تا 12 سالگی، دندان‌های شیری به تدریج جای خود را به دندان‌های دائمی می‌دهند و در این مدت ممکن است کجی و نامرتبی موقتی در دندان‌ها مشاهده شود.
2. عوامل ژنتیکی: اگر یکی از والدین یا هر دو دارای دندان‌های کج یا مشکلات مشابهی در دندان‌ها و فک‌ها باشند، احتمال بروز این مشکلات در فرزند نیز بیشتر است.
3. تنفس دهانی: کودک به جای تنفس از طریق بینی، مجبور است از دهان نفس بکشد. این موضوع می‌تواند تأثیر منفی بر روی رشد فک و دندان‌ها داشته باشد و موجب بروز کجی دندان‌ها و مشکلات دیگر در دهان و صورت شود.
4. جویدن انگشت یا ناخن: جویدن انگشت یا ناخن می‌تواند باعث تغییر شکل فک پایین و بالا شده و موجب ناهماهنگی در روند رشد دندان‌ها گردد.
5. استفاده از پستانک طولانی مدت: در سن 2 سالگی کودک باید از خوردن پستانک دوری کند.

اهمیت معاینات دندانپزشکی از سن ۶ تا ۷ سالگی

لازم است کودکان از حدود سن ۶ و ۷ سالگی وقتی کلاس اول دبستان هستند معاینات منظم و روتینی هر 6 ماه یکبار حتی با وجود صاف بودن دندان‌ها انجام دهند. متخصص ارتودنسی کودکان روند رویش دندان‌های شیری و دائمی را در این جلسات معاینه بررسی می‌کند و در صورتی که عامل اخلالگری چه به صورت ژنتیکی و یا چه به صورت محیطی وجود داشته باشد و یا عادات بدی همچون مکیدن انگشتان، تنگی فک بالا، یا جویدن ناخن‌ها وجود داشته باشد را برطرف میکند.

جلوگیری از کج درامدن دندان

1. معاینات روتین دندانپزشکی: هر شش ماه یکبار توسط متخصص ارتودنسی کودکان انجام می‌شود
2. پلاک‌های متحرک و یا تراش‌های کوچک بین دندانی
3. انواع دستگاه های ارتودنسی ثابت و متحرک
4. استفاده از فضانگهدار
5. اصلاح عادت های دهانی: جلوگیری از جویدن مداد وناخن
6. تغذیه مناسب
7. رعایت بهداشت دهان و دندان

اهمیت ارتودنسی برای کودکان

انواع دستگاه‌های ارتودنسی کودکان وجود دارد که می‌تواند با حذف عوامل محیطی و یا کاستن تاثیرات عوامل ژنتیکی محیط مناسبی را برای رشد کودکان شما فراهم کند. از این رو جلوگیری از کج بودن دندان کودک یکی از روش‌های درمانی بسیار مهم در مطب متخصص ارتودنسی می‌باشد که حتماً مورد توجه قرار می‌گیرد.

بیشتر بخوانید: ارتودنسی پیشگیری چیست

تاثیر تغذیه در جلوگیری از کج بودن دندان کودک

 به طور کلی می‌توان گفت سلامت دهان و دندان خصوصا بافت های لثه ای بسیار تحت تاثیر آنچه میخوریم قرار دهد. رژیم غذایی سراسر آکنده از مواد ویتامینی پروتئینی و همچنین کلسیم و فسفر می‌تواند باعث افزایش استحکام مینای دندانی ‌شود. دندان‌های سخت که در مقابل پوسیدگی‌ها بسیار مقاوم هستند. از سوی دیگر ویتامین c که در انواع میوه‌ها و سبزیجات تازه وجود دارد می‌تواند سلامت بافت‌های لثه ‌ای را نیز تامین کند.

درمان کجی دندان در کودکان

برای رفع کجی دندان در کودکان روش‌های مختلفی وجود داره که انتخاب هر کدوم بستگی به سن کودک، شدت بی‌نظمی و علت ایجاد اون داره. مهم‌ترین راهکارها:

1. معاینات منظم از ۶–۷ سالگی
   ویزیت دوره‌ای توسط متخصص ارتودنسی کودکان باعث میشه مشکلات زود تشخیص داده بشه و قبل از شدید شدن برطرف بشه.
2. اصلاح عادات غلط دهانی
   ترک عادت‌هایی مثل مکیدن انگشت، استفاده طولانی پستانک، جویدن ناخن و تنفس دهانی که می‌تونن باعث کجی دندان بشن.
3. استفاده از فضا نگهدارها
   اگر دندان شیری زود از دست بره، دستگاه‌های فضا نگهدار (ثابت یا متحرک) جلوی بسته شدن فضا و کجی دندان دائمی رو می‌گیرن.
4. پلاک‌های ارتودنسی متحرک
   در سنین پایین (۷ تا ۱۰ سالگی) میشه از پلاک‌های ساده برای هدایت رشد فک و مرتب‌سازی اولیه دندان‌ها استفاده کرد.
5. ارتودنسی ثابت در موارد شدیدتر
   وقتی بی‌نظمی زیاد باشه یا کودک بزرگ‌تر بشه (۱۰ تا ۱۲ سالگی به بعد)، براکت‌های ثابت بهترین روش برای صاف کردن دندان‌ها هستن.
6. تغذیه و مراقبت دهانی مناسب
   رژیم غذایی غنی از کلسیم، فسفر و ویتامین C همراه با مسواک و نخ دندان منظم، به رشد سالم دندان‌ها و لثه‌ها کمک می‌کنه و جلوی مشکلات بیشتر رو می‌گیره.

بیشتر بخوانید: مراقبت از دندان کودکان

اهمیت دندان شیری در جلوگیری از کج درامدن دندان

 دندان‌های شیری فقط وظیفه غذا خوردن برای فرزندان شما ندارد. آنها باید رشد و تکامل استخوان‌های فک کمک کند و از سوی دیگر حفظ فضای دندان‌های زیرین را بر عهده دارد. در مواردی که دندان‌های شیری زود هنگام از دست می‌رود حالا به هر علتی از جمله پوسیدگی یا بی ‌توجهی والدین، متخصص ارتودنسی کودکان در بسیاری از موارد از انواع فضا نگهدارهای ثابت یا متحرک برای حفظ فضای دندان شیری زود از دست رفته اقدام می‌کند.

فضا نگهدارچیست؟

فضا نگهدارهای دندانی انواع مختلفی دارند گاهاً متحرک هستند و به صورت پلاک‌های شبانه در دهان قرار می‌گیرند گاها ثابت اند و به دندان‌ها چسبیده می‌شوند ولی یک هدف کلی را دنبال می‌کنند و آن حفظ فضای دندان دائمی زیرین است . استفاده از فضانگهدار ها برای جلوگیری از کجی دندان کودکان بسیار اهمیت دارد و لازم است در همه ی موارد توسط متخصص ارتودنسی کودکان استفاده شود.

بیشتر بخوانید: فضا نگهدارنده دندان

 در نهایت

کج بودن دندان کودک حدود سن ۶ تا ۱۲ سالگی وقتی که سیستم دندان شیری توسط سیستم دندان دائمی جایگزین میشود پدیده شایعی است و تقریبا در تمامی کودکان مقداری کجی دندانی دیده می‌شود. لازم است معاینات روتین و منظمی هر ۶ ماه یکبار توسط متخصص ارتودنسی انجام شود.

سوالات متداول