مراقبت از دندان کودکان؛ نکات حیاتی که والدین باید بدانند

مراقبت از دندان کودکان از همان رویش دندان‌های شیری اهمیت حیاتی دارد؛ چون این دندان‌ها علاوه‌بر کمک به تغذیه، در رشد فک و حفظ فضای دندان‌های دائمی نقش کلیدی دارند. والدین باید از ۶ ماهگی با تمیزکردن لثه و استفاده از مسواک مناسب، بهداشت دهان را آغاز کنند و هر ۶ ماه کودک را برای معاینه نزد متخصص ارتودنسی کودکان در اصفهان ببرند. در ادامه مقاله با روش‌های مؤثر مثل فلورایدتراپی، شیارپوشی و نکات تغذیه‌ای آشنا شوید.

چرا مراقبت از دندان کودکان از بدو تولد اهمیت دارد؟

مراقبت از دندان کودکان باید از همان روزهای اول آغاز شود، حتی قبل از رویش اولین دندان‌ها. لثه‌های سالم زمینه رشد دندان‌های سالم را فراهم می‌کنند و پاکسازی مرتب آنها از باقی‌مانده شیر یا غذا مانع از ایجاد پوسیدگی و مشکلات بعدی می‌شود. اما فقط غذا خوردن وظیفه اصلی دندان‌های شیری نیست وجود دندان‌های شیری در استخوان‌های فک موجب رشد و تکامل آنها نیز می‌شود همچنان که اگر این دندان‌ها زود هنگام از دست بروند می‌تواند آسیب‌های بسیار جدی نه تنها برای غذا خوردن کودکان بلکه برای رشد استخوان‌های آنها نیز به وجود بیاید.

اهمیت دندان‌های شیری

دندان‌های شیری تنها برای جویدن و تغذیه نیستند؛ آنها نقش کلیدی در رشد فک، فرم صورت و آماده‌سازی فضای مناسب برای دندان‌های دائمی دارند. سلامت دندان‌های شیری مستقیماً بر سلامت دهان در طول عمر تأثیر می‌گذارد.

1. رشد و تکامل اسکلت فک و صورت: این دندان ها فقط وسیله‌ای برای غذا خوردن نیستند بلکه رشد و تکامل سیستم اسکلتی فک و صورت بسیار وابسته به سلامت دندان‌های شیری و دائمی اولیه می‌باشد.
2. حفظ فضای دندان دائمی: اینکه یک دندان شیری به زودی می‌افتد و لزومی به حفظ آن نیست از تصورات اشتباهی است که حتماً باید اصلاح شود متخصص ارتودنسی کودکان با کشف پوسیدگی‌های اولیه و جلوگیری از پیشرفت آنها می‌تواند نقش بسیار موثری برای حفظ دندان‌های شیری داشته باشد.

زمان شروع مراقبت از دندان کودکان

بعد از رویش دندان‌های شیری نیز باید از بافت‌های لثه ای نیز مراقبت کنیم. بعد از هر بار شیر خوردن نوزادان لازم است به وسیله یک تکه پارچه سفید تمیز و یا گاز استریل تمامی لثه‌ها را تمیز کرده از تجمع شیر بر روی آنها جلوگیری کنیم. این اولین گام برای مراقبت از دندان کودکان است که هنوز رویش پیدا نکرده است.

مرحله بعدی پدیدار شدن دندان‌های شیری و از حدود ۶ ماهگی تا ۶ سالگی است در این دوران لازم است دندان‌های کودکان به وسیله انواعی از مسواک‌های مخصوص تمیز شود. مسواک‌های تعبیه شده برای کودکان معمولا نرم‌ تر از حالت عادی هستند در دست گرفتن آنها آسان ‌تر است و سر کوچک ‌تری دارد که به راحتی تمامی سطوح دندانی را تمیز می‌کند.

بیشتر بخوانید: سن مناسب ارتودنسی

مراقبت از دندان کودکان زیر دو سال

قبل از رویش دندان‌ها، لثه‌ها باید با یک تکه پارچه سفید و تمیز یا گاز استریل پاک شوند. پس از رویش دندان‌ها، مسواک انگشتی نرم و کوچک بهترین گزینه برای تمیز کردن دندان‌ها است.

مراقبت از دندان کودکان بالای دو سال

1. زمان مناسب مسواک زدن: کودک هر بار بعد از خوردن غذا یعنی حداقل سه بار در روز به مدت 5 دقیقه
2. استفاده از خمیردندان های بزرگسالان: نکته بسیار قابل توجه در این سنین دوری کردن از خمیر دندان‌های کودکان است متاسفانه امروزه در بازار خمیر دندان‌های طعم ‌دار بسیاری موجود هستند که به علت خوشمزگی ممکن است توسط کودکان خورده شوند از آنجا که خمیردندان خوردنی نیست میتواند به وسیله حجم زیادی از فلوراید که وارد بدن می‌کند آسیب های گوارشی و همچنین دندانی را ایجاد کند. از این رو پیشنهاد می‌شود برای کودکان نیز از خمیر دندان‌های تلخ مزه بزرگسالان استفاده گردد.
3. نحوه مسواک زدن: مسواک زدن از بالا به پایین یا از پایین به بالا بسیار مهم تر است از مسواک زدن افقی است.
4. استفاده از نخ دندان: در کمتر شدن پوسیدگی ها نقش زیادی دارد.
5. استفاده از دهانشویه ها: بهترین زمان برای استفاده از دهانشویه‌ها پیش از خواب است چرا که چندین ساعت کودک چیزی نمی‌خورد و این دهانشویه در محیط دهان باقی می‌ماند.
6. مراجعه منظم به دندانپزشکی: مراجعه مرتب به مطب دندانپزشکی حداقل هر 6 ماه یکبار ضروری است.

بیشتر بخوانید: نحوه مسواک زدن کودکان

این مراقبت از دندان کودکان که از سن ۶ ماهگی جدی گرفته می‌شود به کودکان آموزش می‌دهد که سلامت دندان‌ها اهمیت دارد و باید در انجام آن تلاش کند چرا که این رعایت بهداشت تا پایان عمر باید به وسیله فرزندان شما انجام شود.

تا چه سنی والدین باید در مسواک زدن به کودک کمک کنند؟

والدین باید تا زمانی که کودک توانایی مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را به درستی پیدا نکرده است، او را همراهی کنند. معمولاً این کمک تا سن ۶ تا ۷ سالگی ادامه می‌یابد.

راه های پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان

پیشگیری شامل مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان، محدود کردن مصرف قند و شیرینی، فلورایدتراپی، شیارپوشی و مراجعه منظم به دندانپزشک است.

1) پوسیدگی زودرس دندان و راه‌ جلوگیری

این نوع پوسیدگی به دلیل مصرف مداوم شیر یا مایعات شیرین هنگام خواب ایجاد می‌شود. تمیز کردن لثه‌ها و دندان‌ها و محدود کردن مصرف شیرینی قبل از خواب بهترین راه پیشگیری است.

2) فلورایدتراپی و شیارپوشی

فلورایدتراپی و شیارپوشی با افزایش سختی مینای دندان و پر کردن شیارهای سطح دندان، از پوسیدگی جلوگیری می‌کنند. شیارپوشی معمولاً در سن ۶ سالگی توصیه می‌شود.

اهمیت تغدیه سالم در کودکان

کودکان باید از مصرف بیش از حد شیرینی و قند پرهیز کنند و از رژیم غذایی سالم شامل ویتامین‌ها، پروتئین‌ها، میوه‌ها و سبزیجات بهره‌مند شوند تا سلامت دندان‌ها و لثه‌ها حفظ شود.

1. استفاده نکردن از شیرینی جات: لازم است که کودکان از مصرف غذاها و نوشیدنی های شیرین زیاد دوری کنند. بسیاری از مشکلات پوسیدگی دندانی در کودکان به علت مصرف بیش از حد انواع قندها می‌باشد که می‌تواند باعث افزایش پوسیدگی‌ها و بیماری‌های لثه ای شود.
2. استفاده از مواد غذایی سالم : استفاده از یک رژیم غذایی غنی از ویتامین‌ها، مواد معدنی میوه‌های تازه و سبزیجات به کودکان شانس کاهش مشکلات دندانی همچون پوسیدگی‌های دندانی و بیماری‌های لثه را می‌دهد.

بیشتر بخوانید: بعد از ارتودنسی چه نخوریم و چی بخوریم؟

عادت‌های پرخطر در کودکان

• مکیدن انگشت و پستانک: در سنین پایین طبیعی است، اما ادامه آن در سنین بالاتر ممکن است باعث تغییر شکل فک و دندان‌ها شود و باید محدود شود.
• استفاده از شیشه شیر و مایعات شیرین هنگام خواب: می‌تواند منجر به پوسیدگی سریع دندان‌ها شود و باید محدود شود.
• جویدن ناخن یا شی
• مصرف بیش از حد شیرینی: مصرف بیش از حد شکلات، شیرینی و سایر قندهای مصنوعی موجود در نوشابه‌ها می‌تواند بسیار آسیب زا باشد
• لکه های سفید رنگ: پوسیدگی‌های اولیه که به صورت لکه های سفیدی بر روی سطوح دندانی شیری دیده میشود می‌تواند به عنوان شایع ترین مشکل دندانی کودکان تلقی گردد. متخصص ارتودنسی در کودکان معمولا برای حفاظت دندان‌ها از انواع روش‌ها همچون فلوراید تراپی و شیار پوشی استفاده کرده و دندان‌های دائمی کودکان را از پوسیدگی ها محافظت می‌نماید.

اگر دندان شیری از دست برود چه اقدامی باید انجام داد؟

اگر دندان‌های شیری زود هنگام از دست برود دندان‌های دیگر فضای آنها را به وسیله نیروهای داخل دهان پر می‌کنند و در این صورت امکان رویش دندان‌های دائمی زیرین وجود ندارد و متخصص ارتودنسی کودکان وظیفه دارد این فضا را حفظ کرده یا در صورت از دست رفتن آن را بازپس گرفته محیط مناسبی برای رویش دندان های دائمی فراهم کند.

متخصص ارتودنسی کودکان معمولا انجام عمل شیارپوشی را در حدود سن ۶ سالگی توصیه می‌کند و در تمامی مطب‌های تخصصی انجام می‌شود.

در نهایت

سلامت دندان‌های شیری و مراقبت از دندان کودکان نقش مهمی در رشد، تغذیه و پیشگیری از مشکلات دندانی آینده دارد. مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و دهانشویه، تغذیه سالم و مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی از اقدامات کلیدی برای حفظ سلامت دندان‌هاست.

سوالات متداول