فاصله افتادن بین دندانها بعد از ارتودنسی معمولاً به دلیل عدم استفاده منظم از نگهدارندهها، بازگشت دندانها به موقعیت اولیه یا مشکلات لثهای ایجاد میشود. در برخی بیماران که قبل از درمان دچار فاصله بین دندانی بودهاند، احتمال برگشت این فاصله بیشتر است. برای جلوگیری یا درمان این مشکل، استفاده مداوم از ریتینر و مراجعات منظم به بهترین فوق تخصص ارتودنسی در اصفهان ضروری است؛ جزئیات کامل راهکارها را در ادامه مقاله بخوانید.
صحت محتوا مورد تایید است
با توجه به اهمیت محتوای حوزه سلامت، شایان ذکر است که این محتوا توسط دکتر کامران دوامی نوشته شده است و هیچ گونه دخل و تصرفی در آن نشده است.
فاصله نرمال بین دندانها باید چگونه باشد؟
در طول درمان ارتودنسی ممکن است فاصلههای موقتی بین دندانها ایجاد شود که ناشی از کشش الیاف لثهای یا حرکات دندانی است. اما این موضوع فقط بخشی از روند درمان است و در پایان کار نباید هیچ فاصلهای باقی بماند.
- دندانها به صورت صاف و مرتب در کنار یکدیگر قرار گرفته باشند.
- هر دو فک، دندانها کاملاً بر روی یکدیگر جفت شده باشند.
- خط وسط فک بالا و پایین تقریبا با یکدیگر یکنواخت باشد.
- نخ دندان با سختی از بین آنها عبور میکند.
این به عنوان یک نتیجه درمان ارتودنسی ایدهآل مورد توجه تمامی متخصصین ارتودنسی قرار دارد و مسلماً رضایت بیمار نیز در صورتی حاصل میشود که تمامی این شرایط برقرار گردد.
علت فاصله افتادن بین دندانها بعد از ارتودنسی
اگر طرح درمان ارتودنسی به درستی انجام شده باشد، احتمال ایجاد فاصله بعد از درمان بسیار کم است. اما اگر درمان اولیه دقیق نباشد و دندانها تحت فشار بسته شده باشند، حتی با وجود استفاده از ریتینر و نگهدارنده نیز احتمال باز شدن فضا وجود دارد. این موضوع بهویژه در بیمارانی که قبل از ارتودنسی دندانهای فاصلهدار داشتهاند شایع تر است. دندانها تمایل طبیعی دارند که به موقعیت اولیه خود بازگردند و همین امر میتواند باعث برگشت فاصلهها شود.
تفاوت فاصله دندانها بعد از ارتودنسی در کودکان و بزرگسالان
- کودکان: به دلیل رشد فعال فک و تغییرات طبیعی در استخوانها، احتمال بازگشت فاصله در کودکان کمتر است. در صورت بروز مشکل هم اصلاح آن راحتتر و سریعتر انجام میشود.
- بزرگسالان: در بزرگسالان به علت کامل شدن رشد فک و کاهش قابلیت ارتجاعی استخوان، دندانها بیشتر تمایل به بازگشت به موقعیت قبلی دارند. به همین دلیل استفاده طولانیمدتتر از ریتینر در بزرگسالان ضروری است.
بیشتر بخوانید: ارتودنسی در سن 40 سالگی
راههای جلوگیری از ایجاد فاصله های دندانی
برای جلوگیری از ایجاد این فاصلههای دندانی میتوان از انواع نگهدارندههای ثابت یا متحرک استفاده کرد به نظر من در مواردی که پیش از آغاز درمان فاصله های زیادی بین دندانها وجود داشته و هدف از درمان ارتودنسی در حقیقت بستن این فاصله ها است از نگهدارندههای ثابت(سیم پشت دندانی) به عنوان بهترین نگهدارنده برای حفظ ثبات درمان استفاده شود.
لازم است این نگهدارندههای ثابت به صورت سیمهای پشت دندانی هم در فک پایین و هم در فک بالا به مدتی طولانی و گاهاً چندین سال در دهان نگهداری شده و به این ترتیب ثبات نتیجه درمان را حفظ کند.
جراحی لثه و حفظ ثبات نتیجه درمان
برخی متخصصین برای جلوگیری از بازگشت فاصلهها، جراحی لثه را پیشنهاد میکنند. در این روش الیاف لثهای بریده و دوباره جوش میخورند تا دندانها در جای جدید محکم شوند. هرچند این روش در برخی موارد کاربرد دارد اما من به عنوان متخصص ارتودنسی در حفظ ثبات نتیجه درمان چندان موافقتی با انجام جراحیهای دردناک و پرهزینه لثه ندارم و پیشنهاد میکنم برای جلوگیری از باز شدن مجدد فاصلههای بین دندانی از انواع نگهدارندههای ثابت و متحرک به صورت منظم و با حفظ برنامه استفاده شود.
روشهای درمان فاصله بین دندان ها پس از ارتودنسی
۱. ارتودنسی مجدد یا کوتاهمدت
اگر فاصله افتادن بین دندانها بعد از ارتودنسی به مقدار قابلتوجه باشند و با ریتینر برطرف نشوند، بهترین روش درمان، انجام یک دوره ارتودنسی کوتاهمدت است. در این روش، معمولاً چند ماه براکت یا الاینر شفاف روی دندانها قرار میگیرد تا فاصلهها بسته شوند. مزیت این روش، اصلاح دقیق و علمی موقعیت دندانهاست.
۲. ترمیم های زیبایی (کامپوزیت یا لمینت)
اگر فاصلهها بسیار کوچک باشند و بیمار تمایل به درمان سریعتر داشته باشد، میتوان از روشهای زیبایی مثل کامپوزیت ونیر یا لمینت سرامیکی استفاده کرد. در این روش با مواد ترمیمی سطح دندان کمی بزرگتر میشود تا فضای خالی پوشانده شود. البته این درمان بیشتر جنبه زیبایی دارد و مشکل اصلی موقعیت دندانها را برطرف نمیکند.
بیشتر بخوانید: کامپوزیت بهتر است یا ارتودنسی
۳. روشهای ترکیبی
در بعضی موارد، متخصص ارتودنسی ممکن است ترکیبی از درمان ارتودنسی و ترمیمهای زیبایی را توصیه کند. مثلاً ابتدا با ارتودنسی کوتاهمدت دندانها مرتب میشوند و سپس با لمینت یا کامپوزیت، ظاهر لبخند زیباتر و هماهنگتر میشود. این روش برای بیمارانی که علاوه بر فاصله، شکل یا رنگ دندان نامناسب دارند، کاربردی است.
چه زمانی باید به متخصص ارتودنسی مراجعه کنیم؟
- وقتی فاصله دندانها بعد از ارتودنسی بیش از حد طبیعی باشد و ظاهر لبخند را تحتتأثیر قرار دهد.
- اگر احساس کنید فضاها به مرور بیشتر میشوند.
- در صورت شل شدن یا شکستن ریتینر ثابت یا گم شدن ریتینر متحرک.
- اگر همراه با فاصله، مشکلات لثه مثل خونریزی یا التهاب هم مشاهده کنید.
- زمانی که بهداشت دهان دشوار میشود یا غذا مرتب بین دندانها گیر میکند.
در نهایت
باید توجه داشت که برخی عوامل مانند عادات دهانی (دندانقروچه، تنفس دهانی) یا رویش دندان عقل تأثیر چندانی بر فاصله افتادن بین دندانها بعد از ارتودنسی ندارند. مهمترین عامل، طرح درمان دقیق و سپس استفاده منظم از ریتینر و رعایت بهداشت دهان است. با این اقدامات میتوان فاصله افتادن بین دندانها بعد از ارتودنسی را به حداقل رساند و از یک لبخند زیبا و پایدار لذت برد.
سوالات متداول
خیر. اگر فاصلهای ایجاد شود معمولاً نیاز به مداخله متخصص دارد. تنها راه جلوگیری، استفاده درست از ریتینر است.
نه. اگر فاصلهها خیلی کم باشند، میتوان با کامپوزیت یا لمینت آنها را پوشاند. ارتودنسی مجدد فقط برای فاصلههای بزرگتر یا مشکلات اساسی توصیه میشود.
بسته به شرایط بیمار متفاوت است. معمولاً در سالهای اول باید بهطور مرتب استفاده شود و در بسیاری از بزرگسالان استفاده طولانیمدت یا حتی دائمی از ریتینر ثابت توصیه میشود.
خیر. برخلاف تصور رایج، رویش دندان عقل معمولاً عامل اصلی فاصلههای جلویی نیست. مهمترین دلیل، طرح درمان یا عدم استفاده صحیح از ریتینر است.