خیر، خود ارتودنسی باعث پوسیدگی نمیشود، اما براکتها میتوانند تمیز کردن دندان را سختتر کنند و در صورت بیتوجهی به بهداشت، پوسیدگی اتفاق بیفتد. اگر روزانه ۳ بار مسواک بزنید، از دهانشویه و مسواک بیندندانی استفاده کنید، احتمال پوسیدگی به حداقل میرسد. در ادامه مقاله بخوانید که چگونه از دندانهای خود حین ارتودنسی مراقبت کنید و چه علائمی را جدی بگیرید.
صحت محتوا مورد تایید است
با توجه به اهمیت محتوای حوزه سلامت، شایان ذکر است که این محتوا توسط دکتر کامران دوامی نوشته شده است و هیچ گونه دخل و تصرفی در آن نشده است.
علت پوسیدگی دندان در ارتودنسی
براکتها و سیمهای ارتودنسی به خودی خود باعث پوسیدگی نمیشوند، اما نقش غیرمستقیمی در ایجاد آن دارند. این دستگاهها باعث افزایش گیر غذایی و ایجاد فضاهایی میشوند که تمیز کردن آنها سختتر است. در نتیجه:
- مواد غذایی در اطراف براکتها باقی میمانند.
- پلاکهای میکروبی در این نواحی تجمع میکنند.
- میکروبها با تخمیر مواد غذایی، اسید تولید میکنند که مینای دندان را تخریب کرده و پوسیدگی بهمرور ایجاد میشود.
- در ابتدا، این پوسیدگیها به صورت لکههای سفید نمایان میشوند و اگر درمان نشوند، به لکههای قهوهای و حفرههای دندانی تبدیل خواهند شد.
نکته مهم این است که این فرآیند تنها در صورتی رخ میدهد که بیمار در طول درمان، بهداشت دهان و دندان را بهدرستی رعایت نکند؛ بهویژه مسواک نزدن منظم، کوتاه بودن زمان مسواک، یا استفاده نکردن از دهانشویه و مسواکهای بیندندانی عوامل ایجاد این پوسیدگی ها هستند.
جلوگیری از پوسیدگی دندان در ارتودنسی
برای جلوگیری از پوسیدگی دندان در دوران ارتودنسی، رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان از اهمیت حیاتی برخوردار است، چون براکتها و سیمها فضاهایی ایجاد میکنند که محل تجمع غذا و باکتری میشود. مهمترین توصیهها شامل موارد زیر است:
۱. مسواک زدن منظم و با دقت
بعد از هر وعده غذایی (حداقل ۳ بار در روز) باید مسواک زده شود. هر بار مسواک زدن باید حداقل ۵ دقیقه طول بکشد تا تمام سطوح دندانها، بهویژه اطراف براکتها، کاملاً تمیز شود.
بیشتر بخوانید: نحوه مسواک زدن در ارتودنسی
۲. استفاده از مسواک بین دندانی
این مسواکهای مخصوص برای تمیز کردن نواحی بین براکتها و زیر سیم ارتودنسی طراحی شدهاند و مکمل خوبی برای مسواک معمولی هستند. نباید به جای مسواک عادی استفاده شوند، بلکه در کنار آنها لازم هستند.
۳. استفاده منظم از دهانشویه حاوی فلوراید
دهانشویه پس از مسواک زدن باعث کاهش باکتریها و تقویت مینای دندان میشود این کار کمک میکند اسید حاصل از میکروبها خنثی شده و احتمال پوسیدگی کاهش یابد.
۴. شناسایی سریع علائم پوسیدگی
لکههای سفید روی دندان (بهویژه اطراف براکتها) نشانه آغاز پوسیدگی هستند. در صورت مشاهده این علائم، باید سریعاً به متخصص ارتودنسی مراجعه کرد تا از پیشرفت آن جلوگیری شود.
۵. معاینه منظم توسط متخصص ارتودنسی
در هر جلسه ارتودنسی در کلینیک ارتودنسی در اصفهان، دندانها از نظر علائم اولیه پوسیدگی بررسی میشوند. در صورت نیاز، فلورایدتراپی یا ترمیم دندان انجام میگیرد.
علائم پوسیدگی دندان در ارتودنسی
در دوران درمان ارتودنسی، به دلیل حضور براکتها و سختی تمیز کردن کامل سطوح دندانی، پوسیدگی دندانها ممکن است بهآرامی و بدون درد آغاز شود. شناسایی زودهنگام علائم پوسیدگی بسیار مهم است تا از آسیبهای بیشتر جلوگیری شود. این علائم شامل موارد زیر است:
- لکههای سفید گچی روی دندانها: این لکهها اطراف براکتها، نزدیک به لثه یا در سطوحی که تمیز نمیشوند ظاهر میشوند.
- تغییر رنگ به لکههای قهوهای یا تیره: اگر لکه سفید درمان نشود (مثلاً با فلورایدتراپی)، به مرور تبدیل به پوسیدگیهای پیشرفتهتر با رنگ تیره میشود
- حساسیت به سردی، گرمی یا شیرینیها: در مراحل پیشرفتهتر پوسیدگی، بیمار ممکن است نسبت به غذاها یا نوشیدنیهای سرد، گرم یا شیرین حساس شود
- زخم یا التهاب لثه اطراف براکتها: در اثر تجمع باکتریها و عدم رعایت بهداشت، لثهها ممکن است ملتهب یا قرمز شوند که میتواند نشانهای از وجود پوسیدگی یا عفونت زیرین باشد
- احساس گیر غذایی مزمن در یک ناحیه خاص: اگر بیمار احساس کند همیشه در اطراف یک براکت خاص غذا گیر میکند، احتمالاً در آن ناحیه پوسیدگی یا تحلیل مینای دندان وجود دارد.
بیشتر بخوانید: علت التهاب لثه در ارتودنسی
درمان پوسیدگی دندان در ارتودنسی
در صورتی که در طول درمان ارتودنسی دندانها دچار پوسیدگی شوند، نوع درمان بسته به شدت پوسیدگی متفاوت خواهد بود. هدف اصلی، توقف پیشرفت پوسیدگی و حفظ سلامت دندانها بدون اختلال جدی در روند ارتودنسی است.
۱. درمان پوسیدگیهای اولیه (لکههای سفید رنگ)
اگر پوسیدگی هنوز در مراحل ابتدایی باشد، با فلورایدتراپی حرفهای در مطب قابل درمان است. متخصص با استفاده از ژل یا وارنیش فلوراید، مینای دندان را تقویت میکند تا پوسیدگی متوقف شود. در این مرحله معمولاً نیازی به برداشتن براکت نیست.
۲. درمان پوسیدگیهای پیشرفته (لکههای قهوهای یا حفرهدار)
اگر پوسیدگی به دنتین نفوذ کرده باشد و یا حفره ایجاد شده باشد، دندان نیاز به ترمیم با مواد پرکننده دارد. در این حالت، ممکن است لازم باشد براکت موقتاً از روی دندان جدا شود تا دندان ترمیم و سپس مجدداً براکت نصب شود. این کار با هماهنگی بین متخصص ارتودنسی و دندانپزشک ترمیمی انجام میشود.
۳. درمانهای عمیق تر (در صورت بیتوجهی طولانی)
اگر پوسیدگی به عصب دندان رسیده باشد، درمانهایی مانند عصبکشی (روت کانال) ممکن است مورد نیاز باشد. در موارد نادر و شدید که دندان غیرقابل نگهداری باشد، کشیدن دندان آخرین راهکار خواهد بود.
در نهایت
ارتودنسی و پوسیدگی دندان کاملاً قابل پیشگیری است؛ تنها کافیست بهداشت دهان را جدی بگیرید، تغذیه مناسبی داشته باشید و معاینات منظم را فراموش نکنید. با همکاری درست بین بیمار و متخصص، میتوان لبخندی زیبا را بدون آسیب به دندانها تجربه کرد.
سوالات متداول
۱. آیا نخ دندان به براکتها آسیب میزند؟
خیر، نخ دندان مخصوص ارتودنسی بیخطر و ضروری است.
۲. اگر دندان پوسیده شود، درمان ارتودنسی متوقف میشود؟
نه، فقط براکت همان دندان موقتاً برداشته و بعد از ترمیم نصب میشود.
۳. آیا دهانشویه فلوراید برای همه مناسب است؟
بله، ولی برای کودکان باید با تجویز دندانپزشک باشد.
۴. آیا تغذیه در جلوگیری از پوسیدگی مؤثر است؟
بله، کاهش قند و مصرف غذاهای سالم نقش مهمی دارد.